1620 թվականին նկարիչ Գեորգիոս Մոսխոսը Լակոնիայի Քրիսաֆա վանքի կաթողիկոսարանում ստեղծեց հետբյուզանդական գեղանկարչության հազվագյուտ կոմպոզիցիաներից մեկը՝ Քրիստոսը պատկերված որպես Թագավորների Արքա և Մեծ Քահանա։ Այս կիսագնդաձև որմնանկարը գտնվում է նախաբանի խորշի ներսում, որտեղ կիսաբարձր կերպարը զբաղեցնում է կենտրոնը՝ դեմքով դեպի առաջ և օրհնելով երկու բարձրացված ձեռքերով։ Նա կրում է զգեստներ, այդ թվում՝ հայրապետական սաքոս՝ ասեղնագործված մարգարիտներով զարդարված շրջանակներով և խաչերով, ինչպես նաև մեծ խաչաձև նախշերով օմոֆորիոն, իսկ գլխին դրված է միտր՝ ականջօղերով։ Հուշարձանը, որն այսօր հայտնի է որպես Քառասուն Սրբերի վանք, գտնվում է Քրիսաֆա շրջանում՝ Սպարտայից ութ կիլոմետր հեռավորության վրա, կերմեսի կաղնիների և կիպարիսների խիտ բուսականության մեջ՝ դասվելով Լակոնիայի հետբյուզանդական գեղանկարչության ամենանշանակալի համույթների շարքում։
Մոսխոսը ծագումով Նավպլիոնից էր, որը 17-րդ դարի սկզբին տնտեսական և մտավոր բարգավաճում ապրող քաղաք էր։ Իր եղբոր՝ Դեմետրիոսի հետ միասին, նա դասվում է այդ ժամանակաշրջանի ամենանշանավոր որմնանկարիչների շարքին։ Հիմնադրի արձանագրությունը պահպանում է նրա անունը բնորոշ համեստությամբ՝ որպես «ամենափոքր նկարիչ», որը տարածված ավանդույթ է այդ դարաշրջանի արվեստում։ Նախապատմության կոմպոզիցիան Քրիստոսի թագավորական և քահանայական պաշտոնները համատեղում է մեկ պատկերագրական սխեմայի մեջ, ինչը հազվագյուտ առանձնահատկություն է 17-րդ դարի մոնումենտալ գեղանկարչության մեջ։
Պատկերագրությունը և հետբյուզանդական արվեստը պրոթեզի մեջ
Ֆիգուրը զբաղեցնում է գրեթե ամբողջ կիսագմբեթը։ Լանդշաֆտային տարրերից զուրկ մռայլ սև ֆոնի վրա հայտնվում է միայն շրջանաձև ոսկեգույն լուսապսակը, որը գունային հակադրության միջոցով ընդգծում է պատկերի գերբնական չափումը։ Խիստ դեմքը՝ խորը կնճռոտ հոնքերով և ամրացված աչքերով, հետևում է բյուզանդական Պանտոկրատորի հաստատված տիպին՝ առանց ժամանակակից այլ պատկերներում հաճախ հանդիպող մեղմության։ Լուսապսակի աջ և ձախ կողմերում շրջանագծերով հայտնվում են Նրա անվան մոնոգրամներ, իսկ ավելի բարձր՝ մուգ ֆոնի վրա, գրություն է, որը նույնականացնում է կերպարին. «ԹԱԳԱՎՈՐՆԵՐԻ ԹԱԳԱՎՈՐ, ՄԵԾ ՔԱՀԱՆԱՔԱՊԵՏ»։
Զգեստներ և խորհրդանիշներ
Հագուստը մանրամասնորեն ներկայացնում է կերպարի քահանայապետական կոչումը: Ծանր սակկոսը ներառում է մարգարիտներով զարդարված շրջանակների շարքեր, որոնք շրջապատում են փոքր խաչեր, իսկ միջանկյալ տարածքները լցված են խաչաձև մոտիվներով՝ ստեղծելով խիտ դեկորատիվ մակերես: Սակկոսի վերևում կրծքավանդակի վրայով անկյունագծով անցնող մեծ մուգ խաչերով օմոֆորիոնը լրացնում է քահանայական իշխանության պատկերը: Զարդարված միտրը և ականջօղերը ստեղծում են կայսերական վեհության տպավորություն, որը համապատասխանում է այն դարաշրջանին, երբ նկարիչը ձգտում էր արտահայտել Քրիստոսի և՛ թագավորական, և՛ քահանայական չափերը:
Բաց ձեռագիր է լողում կերպարի առջև, որի վրա Հովհաննեսի Ավետարանից մի հատված է գրված. «ԻՄ ԹԱԳԱՎՈՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ԱՅՍ ԱՇԽԱՐՀԻՑ ՉԷ»։ Այս տեքստի ընտրությունը ուղղակիորեն արտացոլում է կոմպոզիցիայի իմաստը. այստեղ Քրիստոսին վերագրվող թագավորությունը չի պատկանում երկրային տերություններին, չնայած փոխառված պատկերագրական տարրերին։ Գիրքը, որը պատկերված է նկարազարդ տառերով և տերևներով, ծառայում է որպես գրավոր հռչակագիր՝ զուգահեռ վերևում գտնվող նկարազարդ արձանագրությանը։ Դրա կողքին, մուգ ֆոնի վահանակներում, երկու լրացուցիչ փոքր արձանագրություններ մնում են անընթեռնելի՝ մաշված ժամանակի և խոնավության հետևանքով։
Այս կոմպոզիցիայի կատարումը տեղավորվում է մոտ քառասուն տարի գործող արհեստանոցի ավելի լայնածավալ աշխատանքի մեջ: 1620 թվականին՝ եղբոր՝ Դեմետրիոսի մահից հետո, միայնակ աշխատելով՝ Գեորգիոս Մոսխոսն արդեն իսկ զարդարել էր Մեսենիայի Վուլկանո վանքի կաթողիկոնը, ինչպես նաև Ամյալեսի և Կումբարիի եկեղեցիները: 1620 թվականին նա նաև նկարազարդել էր մոտակա Սուրբ Նիկողայոս եկեղեցին Քրիսաֆայում: Եղբայրների արհեստանոցի ուսումնասիրությունները բացահայտում են հյուսիս-հունական գեղանկարչության, Կրետե դպրոցի պատկերանկարչության տեխնիկայի և արևմտյան պատկերագրական փոխառությունների ազդեցությունը, որոնք բոլորը պահպանվել են խիստ պալեոլոգյան շրջանակներում: